Problemy z migdałkami stanowią jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarzy laryngologów, zarówno w przypadku dzieci, jak i osób dorosłych. Tkanka chłonna, z której zbudowane są te struktury, pełni istotną rolę w układzie odpornościowym, stanowiąc barierę dla drobnoustrojów wnikających przez usta i nos. Czasami jednak, pod wpływem nawracających infekcji lub uwarunkowań osobniczych, migdałki ulegają nadmiernemu przerostowi lub stają się źródłem przewlekłego stanu zapalnego. W takich sytuacjach leczenie farmakologiczne przestaje być wystarczające i konieczne staje się rozważenie interwencji chirurgicznej.

W zależności od tego, która część tkanki chłonnej sprawia problemy i wymaga interwencji, specjaliści wykonują różne rodzaje zabiegów. Dwa podstawowe pojęcia, z którymi najczęściej stykają się pacjenci, to adenotomia oraz tonsillektomia. Choć oba dotyczą usunięcia migdałków, są to różne procedury medyczne.


Usunięcie migdałków u dzieci i dorosłych - podstawowe różnice między adenotomią a tonsillektomią

Główna różnica między tymi dwoma zabiegami wynika z lokalizacji anatomicznej struktur, które poddawane są operacji. Człowiek posiada bowiem kilka migdałków tworzących tzw. pierścień chłonny gardła, a poszczególne procedury dotyczą innych jego elementów.

Adenotomia to operacja polegająca na usunięciu lub zredukowaniu migdałka gardłowego, który potocznie nazywany jest trzecim migdałkiem. Znajduje się on wysoko na tylnej ścianie gardła, w miejscu zwanym nasogardłem (za nosem), przez co nie jest widoczny podczas zwykłego otwarcia ust. Zabieg ten jest wykonywany niemal wyłącznie u dzieci, ponieważ u osób dorosłych struktura ta naturalnie zanika.

Z kolei tonsillektomia to zabieg polegający na całkowitym wycięciu migdałków podniebiennych. Są to dwa migdałki zlokalizowane po bokach gardła, dobrze widoczne po szerokim otwarciu jamy ustnej. Tę operację przeprowadza się zarówno u starszych dzieci, jak i u osób dorosłych, u których migdałki podniebienne nie zanikają, a mogą stać się miejscem przewlekłych infekcji.

Kiedy należy wyciąć migdałki? Objawy kwalifikujące do operacji gardła

Decyzja o usunięciu tkanki chłonnej nigdy nie jest podejmowana pochopnie. Lekarz laryngolog dokładnie analizuje historię choroby pacjenta oraz stopień, w jakim powiększone struktury utrudniają codzienne funkcjonowanie i wpływają na ogólny stan zdrowia.

Wskazania do przeprowadzenia operacji różnią się w zależności od rodzaju migdałka:

  • przy przeroście trzeciego migdałka (adenotomia) - dominują objawy blokady nosa, takie jak stałe oddychanie przez usta, chrapanie, mowa nosowa, nawracające zapalenia ucha środkowego oraz wysiękowe zapalenie uszu prowadzące do niedosłuchu,
  • przy problemach z migdałkami podniebiennymi (tonsillektomia) - wskazaniem są nawracające, ciężkie anginy paciorkowcowe (np. powyżej 4-5 epizodów w roku), przebyty ropień okołomigdałkowy, obecność czopów retencyjnych wywołujących nieprzyjemny zapach z ust lub podejrzenie asymetrii migdałków,
  • bezdechy senne - znaczny przerost obu rodzajów migdałków jednocześnie może prowadzić do niebezpiecznych przerw w oddychaniu podczas snu, co jest bezwzględnym wskazaniem do operacji u pacjentów w każdym wieku.

Jak wyglądają zabiegi adenotomii i tonsillektomii? Metody chirurgiczne i rodzaje znieczulenia

Współczesna chirurgia laryngologiczna dysponuje wieloma technikami, które pozwalają na przeprowadzenie tych operacji w sposób precyzyjny i bezpieczny. Oba zabiegi wykonywane są zazwyczaj przez otwartą jamę ustną, co eliminuje potrzebę wykonywania jakichkolwiek nacięć na skórze twarzy czy szyi.

Zabiegi te najczęściej przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym (pod narkozą), co zapewnia pełen komfort pacjentowi i pozwala chirurgowi na dokładne zaopatrzenie pola operacyjnego. W trakcie adenotomii lekarz wprowadza specjalne narzędzie (adenotom) za podniebienie miękkie i ścina przerosłą tkankę trzeciego migdałka. W przypadku tonsillektomii migdałki podniebienne są precyzyjnie wyłuszczane ze swoich loż. Poza tradycyjnymi narzędziami chirurgicznymi, lekarze mogą wykorzystywać metody uzupełniające, takie jak elektrokoagulacja, koblacja (plazma niskotemperaturowa) czy laser, które pomagają w jednoczesnym zamykaniu naczyń krwionośnych i ograniczają krwawienie pooperacyjne.

Dieta i zalecenia po usunięciu migdałków - jak złagodzić ból gardła po operacji?

Okres powrotu do zdrowia bywa bardziej uciążliwy w przypadku usunięcia migdałków podniebiennych u osób dorosłych niż po wycięciu trzeciego migdałka u małych dzieci. Po tonsillektomii ból gardła może utrzymywać się przez około 7 do 14 dni i przypomina silną anginę, promieniując niekiedy w stronę uszu.

Aby wspomóc proces gojenia nisz po migdałkach i zminimalizować dolegliwości, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie:

  • stosowanie zaleconych przez lekarza leków przeciwbólowych w regularnych odstępach czasu, zgodnie z kartą wypisową,
  • przestrzeganie ścisłej diety pooperacyjnej, która powinna być półpłynna, papkowata i chłodna - należy unikać potraw gorących, kwaśnych, ostrych oraz twardych (np. skórek od chleba, chipsów), które mogłyby mechanicznie podrażnić gojącą się ranę,
  • dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu poprzez częste picie niegazowanej wody o temperaturze pokojowej,
  • ograniczenie aktywności fizycznej, unikanie dźwigania ciężarów, gorących kąpieli oraz schylania się przez okres około dwóch tygodni.

Czy usunięcie migdałków obniża odporność? Fakty i mity o operacjach laryngologicznych

Wielu pacjentów oraz rodziców obawia się, że pozbawienie organizmu migdałków doprowadzi do częstszego zapadania na infekcje dolnych dróg oddechowych, takich jak zapalenie oskrzeli czy płuc. Jest to jeden z najpowszechniejszych mitów narosłych wokół tego tematu.

W rzeczywistości przerosłe i stale zainfekowane migdałki przestają pełnić swoją funkcję ochronną, a same stają się rezerwuarem niebezpiecznych bakterii i przewlekłego stanu zapalnego, który obciąża cały organizm. Po ich usunięciu rolę obronną bez problemu przejmują inne elementy układu chłonnego, zlokalizowane w błonie śluzowej gardła i całego ciała. Badania kliniczne pokazują, że u pacjentów prawidłowo zakwalifikowanych do zabiegu ogólna liczba infekcji w ciągu roku ulega wyraźnemu zmniejszeniu, a komfort życia i parametry zdrowotne ulegają poprawie.